30
May
2022

Antibiotica speelt mogelijk rol bij ontstaan PDS

Een toenemend aantal onderzoeken laat een verband zien tussen antibioticagebruik en het ontstaan van PDS

Dedarmmicrobiota speelt een belangrijke rol bij de gezondheid van de mens. Eenvan de belangrijkste verstoorders van deze microbiota is antibiotica. Verstoringvan de microbiota kan weer bijdragen aan het ontstaan van aandoeningen.Verschillende onderzoeken laten een verband zien tussen het gebruik vanantibiotica en een groter risico op het ontwikkelen van het prikkelbaredarmsyndroom(PDS).

 

Effect antibiotica op de darmmicrobiota

Antibioticazijn belangrijk bij infectieziekten, omdat zij pathogene bacteriën kunnendoden. Het nadeel is echter dat ook een deel van de gunstige bacteriën in dedarmen gedood wordt. Op die manier zorgen antibiotica voor verlies vandiversiteit en verschuivingen in de samenstelling van de darmmicrobiota,waarbij het soms lang kan duren voordat het evenwicht weer hersteld is. De matevan verstoring is onder meer afhankelijk van het type antibioticum, de dosis enduur van de kuur. Bepaalde soorten antibiotica kunnen de groei van pathogenebacteriën in de darmen bevorderen. Deze pathogenen, zoals Klebsiella- enEnterobacter-soorten, bevatten bijvoorbeeld moleculen die hetimmuunsysteem prikkelen, met een ontstekingsreactie als gevolg. Verstoring van demicrobiota door antibiotica kan bovendien een nadelige invloed hebben op debarrièrefunctie van de darmen, zorgen voor overgevoeligheid van de darmwand,een veranderde beweeglijkheid van de darmen en een veranderde immuunrespons. Aldeze veranderingen in de darmen spelen ook een rol bij PDS.

 

Overeenkomsten darmmicrobiota tussen PDS-patiënten enantibioticagebruikers

Bij eenvergelijking van de darmmicrobiota’s van mensen die antibiotica gebruikt hebbenen mensen met PDS bleken er een aantal gemeenschappelijke kenmerken en trendste zijn. Zo was bij beide sprake van een verminderde diversiteit en een afnamevan Faecalibacterium-soorten, met name F. prausnitzii. Dezebacterie heeft ontstekingsremmende eigenschappen. Dit komt doordat hij deafscheiding van verschillende stoffen, zoals cytokines, door cellen van hetimmuunsysteem tijdens een immuunrespons kan remmen of stimuleren. Zo kan hijbijvoorbeeld de productie van IL-8 remmen, dat een rol speelt bijontstekingsprocessen. Daarnaast kan hij de afscheiding van IL-10 bevorderen, datontstekingsremmend werkt, evenals de toename van regulatoire T-cellen, dieervoor zorgen dat de immuunreactie niet uit de hand loopt.

Ook blijkenbeide groepen minder Bifidobacteriën te hebben. Deze hebben een gunstig effectop de gezondheid, doordat ze pathogenen kunnen remmen, korteketenvetzurenproduceren (die van belang zijn voor een gezonde darmwand) en de immuunresponskunnen reguleren. Bovendien worden PDS en blootstelling aan antibiotica allebeigekenmerkt door een overgroei van Enterobacteriaceae. Dezebacteriefamilie bevat bekende pathogenen zoals Escherichia, Shigella,Klebsiella en Enterobacterium, die ontstekingsbevorderendeeigenschappen hebben.

 

Antibioticaals risicofactor voor PDS

Uit eenoverzicht(1) van een aantal onderzoeken naar eenmogelijke relatie tussen antibioticagebruik en het ontstaan van PDS, wordtduidelijk dat er een verband is tussen de twee. De gevonden verbanden zijnweliswaar associatief en niet oorzakelijk, maar laten zien dat mensen dieantibiotica gebruiken een groter risico lopen op het ontwikkelen van PDS ofandere functionele maagdarmaandoeningen zoals chronische idiopathischeobstipatie.  

 

Vaker sprake van antibioticagebruik voorafgaand aan diagnosePDS

Dit blijkt ookuit een Engels onderzoek(2) onder 23.471 patiënten. De onderzoekersbestudeerden hun medische dossiers om te kijken hoeveel van hen in de afgelopen5 jaar maag-darmaandoening (FMDA) hadden gekregen, en of zij antibiotica haddengebruikt. Van alle deelnemers had 85% een of meer keer een antibioticakuurvoorgeschreven gekregen. Mensen met een FMDA bleken significant vakerantibiotica te hebben gekregen (>90%) dan de controles zonder FMDA (76%). Gemiddeldhad 95% van de mensen met FMDA een antibioticakuur gekregen voordat zij dediagnose FMDA kregen. Van de subgroep met PDS had ruim 91% een keer antibioticagekregen in de 5 jaar die werden onderzocht, waarvan 8,3% binnen 12 maandenvoorafgaand aan de diagnose PDS.

 

Verband tussen antibiotica en PDS mogelijk

Deze resultatenlijken erop te wijzen dat antibioticagebruik mogelijk een rol speelt bij hetontstaan van functionele maag-darmaandoeningen, met name PDS. Hierbij zou metname een verstoring van de darmmicrobiota door de antibiotica een rol kunnenspelen.

 

 

Referenties

1.           Mamieva Z, Poluektova E, SvistushkinV, Sobolev V, Shifrin O, Guarner F, et al. Antibiotics, gut microbiota, andirritable bowel syndrome: What are the relations? World J Gastroenterol. 2022Mar 28;28(12):1204–19.

2.           Jones MP, Shah A,Walker MM, Koloski NA, Holtmann G, Talley NJ. Antibiotic use but notgastrointestinal infection frequently precedes first diagnosis of functionalgastrointestinal disorders. United EurGastroenterol J. 2021 Oct 15;9(9):1074–80.

27
November
2022

Antibiotica

PDS

Onderzoek

Microbioom